του Αλέκου Ε. Φλωράκη

Ο μεγαλοβδομαδιάτικος και αναστάσιμος εθιμικός κύκλος αρχίζει ουσιαστικά από το Σάββατο του Λαζάρου. Παλαιότερα οι γυναίκες ζύμωναν αυτή τη μέρα τα «λαζαράκια», κουλούρια πλεγμένα σε κοτσίδα, που τα πήγαιναν και στην εκκλησία την Κυριακή για ευλογία. Την υποχρέωση για την επανάληψη του αρχετύπου δηλώνει το παροιμιακώς λεγόμενο «Όποιος Λάζαρο δεν πιάσει, / το ψωμί να μη χορτάσει». Τη μέρα εκείνη τα παιδιά τραγουδούσαν τον Λάζαρο, που τόσο πικράθηκε απ’ όσα είδε στον Άδη ώστε μετά την έγερσή του δεν ξαναγέλασε, και οι νοικοκυρές τα φίλευαν και τους έδιναν αβγά:

–Λάζαρε, ειπέ μας τί ’δες
εις τον Άδη που επήγες;
–Είδα φόβους, είδα τρόμους,
είδα βάσανα και πόνους.
Δώστε μου να πιώ νεράκι,
να ξεπλύνω το φαρμάκι,
της καρδιάς μου, των χειλέων,
μη με ερωτάτε πλέον.

     Την Κυριακή των Βαΐων η αυστηρή νηστεία της Σαρακοστής διακόπτεται με κατάλυση ιχθύος, λόγω του εορταστικού χαρακτήρα της ημέρας αλλά και εν όψει της αυστηρότερης ακόμη νηστείας που επίκειται. Συμβαίνει όμως «ο πονηρός να σηκώνει τις μέρες εκείνες φουρτούνες και να εμποδίζει την ψαριά», όπως ακριβώς και στην άλλη μεγάλη γιορτή της Σαρακοστής, τη μέρα του Ευαγγελισμού. Απ’ όπου και η παροιμία: «Του Ευαγγελισμού και των Βαγιώ / μπαίν’ ο διάολος μες στο γιαλό».

    Στις εκκλησίες  κρέμονται από τα καντήλια σταυροί πλεγμένοι από φύλλα φοινικιάς. Είναι ευλογία για όποιον προλάβει να πάρει έναν σταυρό απ’ αυτούς την ώρα του Ευαγγελίου, όταν ο παπάς λέει τη φράση «Έλαβον τα βαΐα των φοινίκων». Από την αρχή του Ευαγγελίου προσπαθούν όλοι να πιάσουν κατάλληλη θέση. Τα «βάγια» (κλαδάκια ελιάς) που μοιράζονται εκείνη τη μέρα στις εκκλησίες, τα καίνε στο «κάπνισμα» (ξεμάτιασμα) και τα χρησιμοποιούν ως αποτρεπτικό των δαιμόνων.

Σταυροί από φύλλα φοινικιάς στα καντήλια

Κυριακή των Βαΐων. Μοιράζοντας τα βάγια

 Στην καθολική ενορία της Χώρας οι πιστοί πραγματοποιούν ιερή πορεία από τον Σαντ-Αντόνιο έως την καθέδρα του Αγίου Νικολάου, κρατώντας κλαδιά φοινίκων, με επικεφαλής τον κλήρο.

Κυριακή των Βαΐων. Η ιερή πορεία των καθολικών στη Χώρα

      Μετά τη λειτουργία, τα παιδιά γύριζαν παλαιότερα στους δρόμους, σε μια γραμμή, κρατώντας ένα στεφάνι από βάγια και λουλούδια, που μετά τη γύρα το έριχναν στη θάλασσα, έθιμο που θυμίζει την «ειρεσιώνην» των αρχαίων στις ανοιξιάτικες γιορτές. Έκαναν μεγάλο θόρυβο με «(ν)αργινάρες» (ροκάνες) και τραγουδούσαν:

Βάγιο, βάγιο των Βαγιώ,
τρώνε ψάρι και κολιό
και την άλλη Κυριακή
τρώνε κόκκινο αβγό,
για το πείσμα των Βραιώ
που σταυρώσαν το Χριστό.

     Από τη Μεγάλη Πέμπτη αρχίζουν οι προετοιμασίες για το Πάσχα. Οι γυναίκες βάφουν τα κόκκινα αβγά. Κόκκινα αβγά έβαφαν πολλοί λαοί και στην αρχαιότητα, στις ανοιξιάτικες γιορτές, ως σύμβολο γονιμότητας και αναγέννησης της φύσης. Το έθιμο στο Χριστιανισμό συμβολίζει το αίμα του Χριστού και εκφράζει τη χαρά για την ανάστασή του. Η παράδοση λέει ότι «όταν αναστήθηκε ο Χριστός, το είπαν μιας χωριανής και δεν το πίστευε. Μόνο αν γίνουν κόκκινα τ’ αβγά που βαστώ –είπε– θα το πιστέψω. Και τα αβγά βάφτηκαν αμέσως κόκκινα!».

     Τη μέρα αυτή ζυμώνουν επίσης τα κουλουράκια και τα τσουρέκια. Παλαιότερα, ετοίμαζαν ειδικά τσουρέκια για τα παιδιά, τις «βλαχούλες» για τα κορίτσια και τους  «αξιωματικούς» για τα αγόρια. Απαραίτητο γλύκισμα της Λαμπρής παραμένουν οι τυρόπιτες, από ανάλατη τηνιακή μυζήθρα: τα «τσιμπητά τυροπιτάκια» ή όπως τα λένε στα Έξω Μέρη «λυχναράκια», σε φύλλο στρογγυλό και τσιμπημένο δαντελωτά με τα δάχτυλα, τα «σκεπασταράκια» και οι «σκεπαστές».

Μ. Πέμπτη.  Ετοιμάζοντας τα τσιμπητά τυροπιτάκια

Λυχναράκια και σκεπασταράκια της Λαμπρής

     Το βράδυ, παρακολουθούν όλοι από νωρίς τα «δώδεκα ευαγγέλια», παρά το μεγάλο μήκος της ακολουθίας: «Μεγάλη Πέμπτη, ποιος δύναται να στέκει!».  

     Το πένθος των ημερών φτάνει στο αποκορύφωμά του τη Μεγάλη Παρασκευή. Οι άνθρωποι προσπαθούν να συμμεριστούν το πάθος του Θεανθρώπου: «Τη Μεγάλη Παρασκευή δεν πρέπει να ζυμώσεις ούτε να μαγειρέψεις. Μόνο φακές κάνει να μαγειρέψεις αποβραδίς, που ’χουν γλυκάδι (ξίδι). Πρέπει να φας γλυκάδι κείνη τη μέρα, γιατί δώκαν του Χριστού, και μαρούλι ή πικρά χόρτα». Παλαιότερα, έψελναν οι γριές για την ψυχή τους το «Μοιριολόι της Παναγίας», πολύστιχο ποίημα σε αργό, βυζαντινό μέλος, που αναφέρεται στη σταύρωση του Κυρίου και στο θρήνο της μητέρας του:

           Για την Αγία Σαρακοστή, τις άγιες ημέρες
          που λειτουργάν οι εκκλησιές και ψέλνουν οι ψαλτάδες
          και λένε το Άγιος ο Θεός, το κύριο Βαγγέλιο
          κι όποιος το λέει σώνεται κι όποιος τ’ ακούγει αγιάζει
          κι όποιος το φυλλοκαρδιστεί παράδεισο θα λάβει.
         Η Παναγία η Δέσποινα κάθουνταν μοναχή της,
         την προσευχή της ήκανε για το Μονογενή της.
        Ακούει βροντές, βλέπει αστραπές και ταραχή μεγάλη,
        βγαίνει να δει στην πόρτα της, βγαίνει και στη αυλή της.
        Βλέπει τον ουρανό θολό, τα άστρα βουρκωμένα,
        το φεγγαράκι το λαμπρό στο αίμα βουτημένο.
       Βλέπει τον Αϊ-Γιάννη κι έρχεται κλαμένος και δαρμένος
       κρατάει και στο χέρι του μαντίλι ματωμένο (…).
      Το δάσκαλό μου πιάσανε οι σκύλοι οι Οβραίοι,
      σαν κλέφτη τόνε πιάσανε και σα φονιά τον πάνε (…) κ.λπ.

     Στους ναούς των καθολικών τελείται και σήμερα το μεσαιωνικό έθιμο των «Μυστηρίων του Πάθους» ή τα κοινώς λεγόμενα «καντράκια». Είκοσι εννέα εργαλεία και αντικείμενα σχετιζόμενα με το πάθος του Χριστού, ζωγραφισμένα σε ξύλο ή χαρτόνι (καντράκια), υψώνονται διαδοχικά στο μέσον της εκκλησίας κρατημένα από παιδιά, ενώ παράλληλα ψάλλονται ομοιοκατάληκτα τετράστιχα σε λαϊκή γλώσσα. Προηγούνται ανάλογα ποιήματα, επίσης στο τοπικό ιδίωμα, ο «Θρήνος του Εσταυρωμένου» και ο «Θρήνος  της Παναγίας της Πονεμένης».

Ξινάρα, Μ. Παρασκευή. Τα Μυστήρια του Πάθους, στην Καθολική κοινότητα

Μ. Παρασκευή        

     Οι ενορίες και τα χωριά συναγωνίζονται για τον καλύτερο επιτάφιο. Τον στολίζουν λεύτερα κορίτσια με «μαντιές» (βιολέτες) και πρασινάδες –σήμερα πλέον με λουλούδια του ανθοπωλείου. Το βράδυ, στη «γύρα», ο κόσμος ακολουθεί με αναμμένα κεριά. Υπάρχει η πίστη ότι όσο δυνατό αέρα κι αν έχει, την ώρα της περιφοράς θα πέσει για να μην τα σβήσει. Στα κατώφλια και στις αυλές των σπιτιών οι γυναίκες θυμιάζουν και πετούν λουλούδια. Πάνω στις πεζούλες ανάβουν κεριά, το ένα δίπλα στο άλλο, και, παλαιότερα, μεγάλες φωτιές με μπάλες από το υλικό που μένει κάτω-κάτω στα βαρέλια του κρασιού.

Χώρα. Η «γύρα» των επιταφίων

 Στη Χώρα, «τα επιτάφια» των τεσσάρων ενοριών και της Παναγίας συγκεντρώνονται στην παραλιακή πλατεία, όπου γίνεται κοινή δέηση. Προπορεύεται η φιλαρμονική του Ιερού Ιδρύματος της Ευαγγελίστριας. Ύστερα, κάθε επιτάφιος συνεχίζει τη γύρα του στις γειτονιές της ενορίας. Τις τελευταίες δεκαετίες έχει καθιερωθεί, ο επιτάφιος του Αγίου Νικολάου-Αγίου Ελευθερίου να φτάνει έως την παραλία Καλάμια και να μπαίνει στη θάλασσα, μαζί με τον ιερέα, τους ψάλτες και τα παιδιά που κρατούν τα φαναράκια και τα εξαπτέρυγα. Εκεί, μέσα στο νερό, γίνεται δέηση για τους «εν ναυαγίω πνιγέντας» και αιτείται η προστασία των πλεόντων από τον προστάτη τους Άγιο Νικόλαο. Η γύρα της Παναγίας περνά και από το νεκροταφείο, φωτισμένο από τα καντήλια όλων των τάφων, όπου αναπέμπεται δέηση για τους κεκοιμημένους. Επιτάφιος  περιφέρεται και από την καθολική ενορία, όμοιος με εκείνους των ορθοδόξων ενοριών. Μετά το τέλος της ακολουθίας, γυναίκες αλλά και άντρες και παιδιά ξεκινούν νύχτα, κρατώντας φαναράκια, και «ανάβουν τα ξωκλήσια», δηλαδή τα καντήλια των ξωκλησιών, με το φως του επιταφίου.

Συνάντηση των επιταφίων στην εξέδρα της παραλίας

Ο επιτάφιος στη θάλασσα

Ο επιτάφιος στο κοιμητήριο

     Προάγγελος  της πασχαλινής γιορτής είναι η «πρώτη Ανάσταση», το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, η κάθοδος δηλαδή του Χριστού στον Άδη για να κηρύξει τη σωτηρία στους εκεί νεκρούς. Την ώρα που ο παπάς ψάλλει θριαμβικά το «Ανάστα ο Θεός, κρίνον την γην», σκορπίζει λεμονόφυλλα. Όποιος πιάσει λεμονόφυλλο πριν πέσει στο δάπεδο, το βάζει στο πορτοφόλι του «για να ’χει πάντα λεφτά». Αν το πιάσει κοπέλα λεύτερη «θα παντρευτεί στο χρόνο». Από τα πεσμένα κάτω λεμονόφυλλα βάζουν στο σκρίνιο, «για να μην τρώει τα ρούχα ο σκόρος».

     Τη μέρα αυτή ολοκληρώνονται οι προετοιμασίες για το Πάσχα και ετοιμάζονται τα βραδινά φαγητά, η παραδοσιακή μοσχαρίσια σούπα ή –πιο πρόσφατα– η μαγειρίτσα. Στα χωριά, όσοι έχουν ακόμη δικά τους ζώα, σφάζουν το πασχαλινό αρνί μπροστά στο κατώφλι, για το λαμπριάτικο ψητό στο φούρνο. Με το αίμα του κάνουν έναν σταυρό μέσ’ από την πόρτα, «για το γούρι του σπιτιού», πράξη που υπενθυμίζει το πρόβατο της σφαγής των Εβραίων από το βιβλίο της Εξόδου.

    Τη νύχτα της Αναστάσεως όλοι πηγαίνουν στην εκκλησία ντυμένοι στα γιορτινά τους και με τις λαμπάδες τους. Αρκετοί παίρνουν μαζί τους αβγά και τυροπιτάκια «για να λειτουργηθούν». Στην Παναγία και σε μερικές ενορίες μοιράζονται σε όλους κόκκινα αβγά με έξοδα της Επιτροπής. Τα κορίτσια που θα ανάψουν τη λαμπάδα τους κατευθείαν από το κερί του παπά, πιστεύεται ότι θα παντρευτούν στο χρόνο. Μόλις ακουστεί το «Χριστός Ανέστη», οι καμπάνες σημαίνουν πανηγυρικά, ανταλλάσσονται φιλήματα και ευχές. Δημιουργείται πανδαιμόνιο: κροτίδες, «τρίγωνα», «μάσκουλα». Παλαιότερα, αλλά και σήμερα ακόμη σε μερικά χωριά, «ρίχναν και τριμπονιές» με όπλα εμπροσθογεμή, τα τριμπόνια. Το έθιμο των εκκωφαντικών θορύβων, εκτός από την πρωτογενή του έννοια, να τρομάξει και να αποπέμψει τις δαιμονικές δυνάμεις, εκφράζει τον ενθουσιασμό και την ευφορία των χριστιανών για τη νίκη του Χριστού αλλά και την ψυχολογική εκτόνωση μετά την πένθιμη περίοδο της Μεγαλοβδομάδας.

Καρδιανή. Τα τριμπόνια βροντούν!

     Παλαιότερα, αλλά και σήμερα σε μερικά χωριά, μετά την αναστάσιμη τελετή στην αυλή της εκκλησίας, έκλειναν την πόρτα του ναού και ο παπάς στεκόταν απέξω με το ευαγγέλιο στο χέρι. Υποδυόμενος τον αναστημένο Χριστό, φώναζε: «Άρατε πύλας»! Κάποιος από μέσα,  που παρίστανε τον διάβολο, ρωτούσε: «Ποιος είσαι συ;». «Εγώ είμαι ο δίκαιος και ο κραταιός», απαντούσε ο παπάς και, σπρώχνοντας την πόρτα με το ευαγγέλιο, έμπαινε θριαμβευτικά με την αναμμένη λαμπάδα του. Το δρώμενο αναπαριστά την εις Άδου κάθοδο του Κυρίου και τη συντριβή του θανάτου, παραπέμποντας στον 23ο ψαλμό και στο στιχηρό αυτόμελο του εσπερινού της Μ. Παρασκευής («άδης ο παγγέλαστος ιδών σε έπτηξεν, οι μοχλοί συνετρίβησαν, εθλάσθησαν πύλαι…»).

     Το αναστάσιμο φως είναι άγιο. Προσέχουν να το φέρουν στο σπίτι χωρίς να σβήσει και κάνουν μ’ αυτό έναν σταυρό στο ανώφλι. Ανάβουν ύστερα το καντήλι, προσπαθώντας να το διατηρήσουν όσο πιο πολύ μπορούν. Στο τραπέζι που ακολουθεί, το πρώτο πράγμα που βάζουν στο στόμα τους είναι ένα κόκκινο αβγό, λέγοντας: «Με τ’ αβγό σ’ έκλεισα (την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς), με τ’ αβγό σ’ ανοίγω». Το τσούγκρισμα των αβγών, εκτός των άλλων, εμπεριέχει ανταγωνιστικό χαρακτήρα για την ανάδειξη του νικητή (του πιο γερού, του πιο τυχερού) και υποδηλώνει τη νίκη της εαρινής βλάστησης επί του χειμώνα.

     Ανήμερα της Λαμπρής γίνονται γλέντια. Στα καθολικά χωριά έκαναν παλαιότερα έναν αχυρένιο άνθρωπο, τον Ιούδα, τον έφτυναν, τον έβριζαν και τον φώναζαν «Προδότη!». Ύστερα τον κρεμούσαν σ’ ένα δέντρο και τον έκαιγαν. Είναι το πανελληνίως γνωστό εθιμικό δρώμενο, το «κάψιμο του Ιούδα», που εδώ έπαιρνε μερικές φορές χαρακτήρα πλησιέστερο προς τη διαπόμπευση του λαϊκού δικαίου, όταν, αντί για αχυρένιο ομοίωμα, υποδυόταν τον Ιούδα ένας χωρικός. Διαλεγμένος με κλήρο, ήταν αναγκασμένος να περάσει μέσ’ από τους δρόμους του χωριού και να δεχτεί το ξύλο, τις βρισιές και τα φτυσίματα των συγχωριανών του.

     Το απόγευμα γίνεται ο εσπερινός της Αγάπης. Η «ανάσταση» (εικόνα της Αναστάσεως σε κοντάρι, με στεφάνι από λουλούδια γύρω της) λιτανεύεται στους δρόμους. Υπήρχε έντονος συναγωνισμός ανάμεσα σε κοντινά ή αντικρινά χωριά, για το ποιο θα ρίξει τις περισσότερες τριμπονιές, «σκεπάζοντας» το άλλο. Όπου υπάρχουν περισσότερες ενορίες (Χώρα, Πύργος), οι αναστάσεις βγαίνουν σε κοινή γύρα.

Χώρα. Οι αναστάσεις ξεκινούν για τη γύρα από τη Μεγαλόχαρη

       Μετά τον εσπερινό, ο κόσμος κάνει βόλτα φορώντας τα γιορτινά του και συνεχίζει το γλέντι. Στην περιοχή του Πανόρμου, έως τη δεκαετία του 1960, έστηναν κούνιες για τις κοπέλες. Τη μία μετά την άλλη τις κουνούσαν τα παλικάρια, ταιριάζοντας δίστιχα για να τις παινέψουν, να τους εκφράσουν την αγάπη τους ή να τους παραπονεθούν.

           Γαριφαλιά μου κόκκινη, μη γέρνεις απ’ τη γλάστρα,
           λόγια του κόσμου μην ακούς, τον έρωτά σου βάστα.
         Γαριφαλιά μου κόκκινη, πότε θα κοκκινίσεις,
        πότε θ’ αλλάξει η γνώμη σου εμένα ν’ αγαπήσεις;

     Και η απάντηση:

          Σίδερο να ’ναι το σκοινί κι ατσάλι το δοκάρι
          και τα χεράκια που κουνούν όλο μαργαριτάρι.

     Επίσης, οι κοπέλες, την ώρα που τις κουνούσαν, τραγουδούσαν το «τραγούδι της κούνιας»:

       Ν’ ανέβω θέλω στα ψηλά, στου Αϊ-Γιωργιού το δώμα,
       να ιδώ για το πουλάκι μου αν αρμενίζει ακόμα.
       Αρμένιζε και πήγαινε στου βασιλιά την πόρτα,
      μα ο βασιλιάς δεν είν’ εκεί, μόν’ τρεις βασιλοπούλες.
      Τη μια τη λένε Μαριγώ, την άλλη Δασκαλίνα,
      την πιο μικρή, μικρότερη, τη λένε Κατερίνα.
      Η μια κεντά τον ουρανό κι η άλλη το φεγγάρι
      κι η πιο μικρή, μικρότερη, κεντά το παλικάρι.

     Το έθιμο υπενθυμίζει τις αρχαιοελληνικές «αιώρες» των Αθηναίων παρθένων στη γιορτή των Ανθεστηρίων. Διαρκούσε όλη την πασχαλινή περίοδο. Μαζί άρχιζαν και οι κυριακάτικοι χοροί στην πλατεία.

     Όλη η εβδομάδα της Λαμπρής (η Διακαινήσιμος) λογίζεται σαν μια ημέρα. Αξιοσημείωτο έθιμο είναι τα «τραπέζια της αγάπης», όπου οι χωριανοί  έχουν την ευκαιρία να συμφάγουν και να συνεορτάσουν. Στον Κτικάδο, η αγάπη τελείται τη Δευτέρα  του Πάσχα. Στον υπόγειο επιβλητικό χώρο, κάτω από την αυλή της Μεγαλομάτας, στρώνεται ένα στενόμακρο πέτρινο τραπέζι, όπου παρακάθεται το σύνολο των ορθοδόξων του χωριού. Μοσχάρι σούπα, μαγειρεμένο σε καζάνια στο παρακείμενο τζάκι, είναι το παραδοσιακό φαγητό που συμπληρώνεται και από άλλα εδέσματα. Μοιράζονται άσπρα κεριά που τα ανάβουν από τη λαμπάδα του παπά, καθώς εκείνος ψάλλει το «Δεύτε λάβετε φως», ψάλλουν όλοι μαζί το Χριστός Ανέστη, συγχωρούν ο ένας τον άλλον και οι μαλωμένοι συμφιλιώνονται. Είναι το «τραπέζι της αδελφοσύνης». Ύστερα ο παπάς μνημονεύει τους νεκρούς, τους ενταφιασμένους στο χωριό από το 1746 μέχρι σήμερα. Νεκρούς, οι οποίοι παρευρίσκονται και συνεορτάζουν, αφού δίπλα, σε συνεχόμενο χώρο, είναι το οστεοφυλάκιο. Συμπαρουσία στρατευόμενης και θριαμβεύουσας Εκκλησίας.

Λαμπροδευτέρα, Κτικάδος. Στο τραπέζι της αδελφοσύνης

     Αγάπη τελείται την ίδια μέρα και στην Καρδιανή. Μετά τη θεία Λειτουργία,  ανταλλάσσεται ασπασμός αγάπης στην αυλή της εκκλησίας, χωριστά από τους άντρες και χωριστά από τις γυναίκες,. Εδώ, το κυρίαρχο έδεσμα είναι η χοντρή «φουρτάλια» (ομελέτα), καμωμένη από πολλά-πολλά αβγά που τα προσφέρουν οι χωριανοί.

     Αγάπες γίνονται και στα καθολικά χωριά, μοιρασμένες σε όλες τις μέρες της Λαμπροβδομάδας. Σχεδόν κάθε χωριό έχει το δικό του ξωκλήσι όπου «μαραντίζει». Οι χωριανοί φέρνουν μαζί τους φαγητά και, μετά τη Λειτουργία, συντρώγουν στις κάμαρες ή στο ύπαιθρο. Φαγητά προσφέρονται και από τους τοπικούς συλλόγους, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις σουβλίζονται αρνιά (Βωλάξ, Καλλονή) και κληρώνονται λαχνοί με αρνάκια, κατσικάκια και διάφορα δώρα. Όπου καλούνται τα όργανα ακολουθεί χορός.

Πέμπτη της Λαμπρής. «Μαράντισμα» και χορός στη Βωλάξ

     Την Κυριακή του Θωμά πανηγυρίζει στα Υστέρνια η Παναγία η Λακκωτιανή. Στο πανηγύρι σφάζουν για όλο τον κόσμο ταμένα ζώα, αφού η  Λακκωτιανή, μεταξύ των άλλων, βοηθεί στην ανεύρεσή τους. Το φαγητό που προσφέρεται είναι παραδοσιακά καθορισμένο: κρέας και σούπα. Οι επίτροποι γυρίζουν στα σπίτια του χωριού και μαζεύουν αβγά για το αβγολέμονο και κόκκινα. Κρατούν μεγάλα καλάθια και φωνάζουν: «Το αβγό της Παναγίας!». Τη σούπα τη μαγειρεύουν γυναίκες του χωριού, στις κάμαρες δίπλα στην εκκλησία, σε μεγάλα καζάνια και την ταράζουν με μακριές ξύλινες κουτάλες. Σερβίρεται σε πήλινες γαβάθες. Μετά τη Λειτουργία και την περιφορά, όλοι προσκυνούν την εικόνα στον περίβολο της εκκλησίας και ακολουθεί το τραπέζι της αγάπης στα μακρόστενα πέτρινα τραπέζια της αυλής.

΄

Κυριακή του Θωμά. Στη Λακκωτιανή, στα Υστέρνια

Με μια «ροδαριά» στη Λακκωτιανή

      Το ιδιαίτερο στοιχείο στην αγάπη της Λακκωτιανής είναι οι «ροδαριές», λουλούδια στο πιρούνι μαζί με μεζεδάκια, τυροπιτάκια, κόκκινα αβγά, καθώς και σημειώματα με ευχές και στιχάκια. Ροδαριές στέλνει ο πατέρας στο γιο, το παιδί στους γονιούς του, ο φίλος στο φίλο, τα παλικάρια στις αγαπημένες τους. Κάθε λουλούδι, ανάλογα με το είδος και το χρώμα του, παίρνει ειδική σημασία. Ακόμη και αγκάθια στέλνουν για τη σκληρόκαρδη.

Η προσφορά της ροδαριάς δεν είναι βέβαια άσχετη με τη χαρά και τη λανθάνουσα λατρεία για την αναβλάστηση της γης, αλλά και με τη μαγική δύναμη της πρασινάδας και των λουλουδιών να μεταδίδουν στους ανθρώπους, με τη θαλερότητά τους, υγεία και ομορφιά. Ήδη άλλωστε ο χειμώνας, όπως και ο θάνατος, έχει νικηθεί. Η ανοιξιάτικη ευωδία συμβαδίζει με την αναστάσιμη ευωχία, πνευματική και υλική. Παντού κυριαρχεί η χαρά που σκορπά το γλυκύτατο μήνυμα:

     –Χριστός Ανέστη!

Θετική Εξέλιξη για την υδροδότηση της Τήνου: Εξασφαλίστηκε η επιχορήγηση 2 αφαλατώσεων και για φέτος

Με ιδιαίτερη χαρά και ικανοποίηση, σας ανακοινώνω δύο εξαιρετικά σημαντικές εξελίξεις που διασφαλίζουν την επάρκεια νερού για τις ανάγκες των κατοίκων και των επισκεπτών μας κατά τη φετινή θερινή περίοδο.

Μετά από συντονισμένες προσπάθειες του Δήμου Τήνου, το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, υπό την ηγεσία  του  νέου Υπουργού κ. Βασίλη Κικίλια, ενέκρινε για δεύτερη συνεχή χρονιά την επιχορήγηση για τη συνέχιση της μίσθωσης δύο  φορητών  μονάδων  αφαλάτωσης στην Τοπική Κοινότητα Πανόρμου και Καρδιανής,  με ποσό επιχορήγησης 148.000 ευρώ. 

Θα ήθελα, εκ μέρους όλων των κατοίκων της Τήνου και του Δημοτικού Συμβουλίου, να εκφράσω τις θερμές μας ευχαριστίες στο Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής για την άμεση ανταπόκριση και την ουσιαστική στήριξη στο κρίσιμο ζήτημα της υδροδότησης του νησιού μας. Ιδιαίτερα ευχαριστούμε τον Υπουργό κ. Βασίλη Κικίλια για την προσωπική του δέσμευση και το αμέριστο ενδιαφέρον για την επίλυση των προβλημάτων της Τήνου, καθώς και τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Μ. Κουτουλάκη για τη στενή συνεργασία και την αποτελεσματική συμβολή του.

Οι συγκεκριμένες επιχορηγήσεις αποτελούν μια ακόμη έμπρακτη απόδειξη της σημασίας που αποδίδει το αρμόδιο Υπουργείο στις ανάγκες των νησιωτικών περιοχών και συμβάλλουν καθοριστικά στην βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων μας και στην ομαλή λειτουργία του νησιού κατά την τουριστική περίοδο.

Συνεχίζουμε με αμείωτο ενδιαφέρον τις προσπάθειες για την εξεύρεση μόνιμων και βιώσιμων λύσεων στο ζήτημα της υδροδότησης της Τήνου.

Θέλω να τονίσω με έμφαση την αταλάντευτη προτεραιότητα που θέτουμε ως Δημοτική Αρχή στην εξασφάλιση επαρκών υδατικών πόρων για την Τήνο. Στο πλαίσιο αυτό, οι συνεχείς και επίμονες προσπάθειές μας καρποφορούν και πάλι.

Παράλληλα, θέλω να διαβεβαιώσω τους συμπολίτες μου ότι η Δημοτική Αρχή παραμένει προσηλωμένη στην εξεύρεση και υλοποίηση μακροπρόθεσμων λύσεων για την οριστική αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Συνεχίζουμε να διερευνούμε εναλλακτικές πηγές υδροδότησης και να προωθούμε την ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων.

Η σημερινή εξέλιξη αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση αυτή. Σας καλώ όλους να συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε με υπευθυνότητα και αλληλεγγύη για την προστασία του πολύτιμου αυτού αγαθού για το παρόν και το μέλλον της Τήνου μας.

Παναγιώτης Κροντηράς 

Δήμαρχος Τήνου 

Με την ευλογία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Σύρου – Τήνου κ. Δωροθέου Β’ τελέσθηκε η Ακολουθία του Μυστηρίου του Ιερού Ευχελαίου όπου άπαντες οι συμμετασχόντες έλαβαν την ευλογία του Αγίου Ελαίου δια χειρός των Ιερέων, καθώς και η Ακολουθία του Νιπτήρος (Όρθρου της Αγίας και Μεγάλης Πέμπτης) στον Πανίερο Ναό της Ευαγγελιστρίας Τήνου υπό του Αρχιερατικού Επιτρόπου της Ιεράς νήσου, του Ιεροκήρυκος και των Διακόνων του Πανιέρου Ναού και με τη συμμετοχή πλήθους ευσεβών Χριστιανών, προσκυνητών και Τηνίων.

Συμμετείχαν, ο Αντιδήμαρχος Διοικήσεως, ο Αντιπρόεδρος της Διοικούσης Επιτροπής του Ιερού Ιδρύματος, η Δημοτική Σύμβουλος εκπρόσωπος της Μείζονος Αντιπολιτεύσεως του Δήμου Τήνου, οι Δημοτικοί Σύμβουλοι, ο Γενικός Γραμματέας και τα μέλη της Διοικούσης Επιτροπής του ΠΙΙΕΤ, οι Πρόεδροι και τα μέλη Συλλόγων και Φορέων, οι διευθυντές εκπαιδεύσεως, οι εκπαιδευτικοί, οι μαθητές και οι μαθήτριες.

Φωτογραφίες: Γεώργιος Πολυκανδρίτης

Την 16 Απριλίου 2025 ημέρα Τετάρτη, το πλωτό περιπολικό σκάφος ΠΛΣ-620 της Λιμενικής Αρχής Τήνου, κατόπιν διαταγής του Κέντρου Επιχειρήσεων Λιμενικού Σώματος, πραγματοποίησε βραδινές ώρες διακομιδή ασθενούς, ηλικίας 78 ετών, η κατάσταση του οποίου έχρηζε άμεσης μεταφοράς από τη νήσο Τήνο στη νήσο Σύρο.

Το εικαστικό εργαστήριο που πραγματοποιήθηκε σήμερα στο χώρο τέχνης arch studio στη Στενή, οι μικροί καλλιτέχνες δημιούργησαν με τον πηλό φόρμες και σχήματα της άνοιξης: ζώα και λουλούδια. Δούλεψαν φαντασία και αυτοσχεδιασμό τα δικά τους μοναδικά έργα.

Ευχαριστούμε τα παιδιά για τη συμμετοχή τους!!

Στην πέμπτη μεγαλύτερη πόλη της Γερμανίας, η Άιντραχτ του Ντίνο Τοπμέλερ φιλοξενεί την Τότεναμ του Άγγελου Ποστέκογλου. Η αναμέτρηση αυτή κρίνει πολλά κυρίως για τους φιλοξενούμενους, μιας και το Γιουρόπα Λιγκ, αποτελεί την τελευταία σανίδα σωτηρίας της φετινής χρονιάς.

Οι «αετοί» κατάφεραν και απέσπασαν μία ισοπαλία (1-1) στο Λονδίνο, έχοντας την τύχη με το μέρος τους. Πολλές φορές χρειάστηκε και ο Καουά Σάντος, ο τερματοφύλακας της, αλλά κυρίως τα δοκάρια την κράτησαν εντός κόλπου πρόκρισης. Ήδη η χρονιά μπορεί να κριθεί σε μεγάλο βαθμό επιτυχημένη καθώς είναι μέσα στην τριάδα στο πρωτάθλημα, άρα κοντά και στην εξασφάλιση της παρουσίας της, στο επόμενο Τσάμπιονς Λιγκ. Έπειτα στην Ευρώπη έχει φτάσει το μίνιμουμ των απαιτήσεων που υπήρχαν στην αρχή της χρονιάς και όλα αυτά ενώ έχασε τον Γενάρη τον Μαρμούς (πρώτος σκόρερ). Εντός έδρας στη διοργάνωση έχει 4 νίκες και 1 ισοπαλία σε 5 παιχνίδια.

Στο στρατόπεδο της Τότεναμ, για ακόμα μία φορά, επικρατεί απογοήτευση. Η κατρακύλα δεν έχει τέλος στο πρωτάθλημα, με τη μία ήττα να διαδέχεται την άλλη. Αποτέλεσμα όλων αυτών να βρίσκεται στην 15^η θέση της βαθμολογίας. Το μέλλον του Άγγελου Ποστέκογλου στον σύλλογο είναι δυσοίωνο, με μόνη ελπίδα να κρατήσει τη δουλειά του, αν κατακτήσει το Γιουρόπα Λιγκ με τους «πετεινούς». Ο Σον πήρε ανάσες στην ήττα από τη Γουλβς (4-2), ενώ θετικό ήταν η επιστροφή του Ριτσάρλισον στα γκολ. Με βάση την εικόνα του πρώτου παιχνιδιού μπορεί να πάρει την πρόκριση αν και τα αποτελέσματα εκτός έδρας, δεν είναι το φόρτε της.

Δύσκολο φαντάζει να κρατήσουν το μηδέν οι δύο ομάδες. Η Τότεναμ παίζει τη χρονιά της σε 90 λεπτά. Είναι ποιοτικότερη ομάδα αν και δεν το χει δείξει στη διάρκεια της χρονιάς. Παρόλα αυτά, θα πάμε στο Χ2+Over 1,5 σε απόδοση 1.91, λόγω κινήτρου.

Ολοκληρώθηκε σήμερα η συμμετοχή της Βασιλικής Βελουδίου από την Τήνο στο τηλεπαιχνίδι Deal. Η Βασιλική στάθηκε άτυχη στην αρχή του παιχνιδιού, καθώς το πρώτο κουτί που άνοιξε περιείχε το μεγαλύτερο ποσό των 70.000€.

Τελικά, κατάφερε να κερδίσει 1.502€, επιλέγοντας το τυχερό 23ο κουτί.