του Ντίνου Σιώτη στην Εφημερίδα των Συντακτών
Η ποίησή της είναι μια αστραπή, μια εκκένωση φωτός που σε ξεβολεύει και σε αφήνει αμήχανο. Γράφει δυνατά όπως ακριβώς σκέφτεται
Φανταστείτε ένα άγονο νησί στη μέση του Αιγαίου, τη θάλασσα όπου γεννήθηκε ο ελληνικός πολιτισμός. Απέναντι από τη Δήλο. Με απομεινάρια ανεμόμυλων, περιστεριώνες, αλώνια και ξερολιθιές αιώνων. Με όμορφα χωριά. Με ειδυλλιακούς όρμους. Που το δέρνουν οι άνεμοι της Ιστορίας. Αυτή είναι η Τήνος, πατρίδα πολλών Νεοελλήνων ζωγράφων και γλυπτών, όπου έγινε τις τελευταίες τρεις μέρες του Ιουλίου του 2010 το 1ο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ, ενταγμένο στο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Πολιτισμού 2007-2013, με τη φροντίδα και την ευθύνη μου, μαζί με έναν οργανισμό από την Κύπρο.
Ενας από τους κύριους στόχους του φεστιβάλ ήταν να φέρει στην Ελλάδα μερικούς από τους καλύτερους πεζογράφους και ποιητές του κόσμου. Οι Ομέρο Αρίτζις (Μεξικό), Λέντο Ιβο (Βραζιλία), Αν Κάρσον (Καναδάς), Βέρα Πάβλοβα (Ρωσία), Φράνκο Λόι (Ιταλία), Τόμαζ Σαλαμούν (Σλοβενία), Ανταμ Ζαγκαγέφσκι (Πολωνία), Πιερ Ασουλίν (Γαλλία) και Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (Περού) ήταν μερικοί από τους δεκαοκτώ ξένους συγγραφείς που σαγηνεύτηκαν από την ομορφιά της Τήνου, σαγηνεύοντας εξίσου όσους τους άκουσαν. Την Ελλάδα εκπροσώπησαν, μεταξύ άλλων, οι Τίτος Πατρίκιος, Θανάσης Βαλτινός, Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Ζυράννα Ζατέλη και Ερση Σωτηροπούλου.
Την Αν Κάρσον, που της απονεμήθηκε φέτος το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, την προσκάλεσα και ήρθε στο φεστιβάλ στην Τήνο – που ήταν το πρώτο διεθνές λογοτεχνικό φεστιβάλ που έγινε ποτέ στην Ελλάδα. Δεν ήταν εύκολη υπόθεση το να έρθει. Στα επανειλημμένα ιμέιλ που της έστελνα δεν μου απαντούσε. Επέμενα όμως, ήθελα πολύ να τη φέρω στην Τήνο. Οπότε σκέφτηκα να βάλω μέσον τον φίλο μου καθηγητή Βασίλη Λαμπρόπουλο που δίδασκε τότε στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν στο Αν Αρμπορ και υπέθεσα πως θα την ήξερε αφού δίδασκε και η Καναδή ποιήτρια στο ίδιο Πανεπιστήμιο. Του γράφω και εκείνος τηλεφωνεί στην κοινή μας φίλη Μάρθα Κληρονόμου (1961-2025), στενή φίλη της Αν Κάρσον από το Μόντρεαλ και διευθύντρια της Εδρας Καζαντζάκη στο San Francisco State University. Η Μάρθα έπεισε την Αν και ήρθαν παρέα οι δυο τους στην Τήνο.
Πολύ απλός άνθρωπος η Αν Κάρσον, τη διαβάζω από το 1986, εποχή που την ήξεραν ελάχιστοι. Πρέπει να έχω όλα της τα βιβλία. Τα διαβάζω και τα ξαναδιαβάζω γιατί πρόκειται για αληθινή ποίηση. Στο φεστιβάλ διάβασε ποιήματά της την πρώτη βραδιά στη Χώρα, στο Ιδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού. Μάλλον παράσταση έδωσε παρά διάβασε, διότι όντας καθηγήτρια είδε το κοινό σαν φοιτητόκοσμο και τον χώρο τη εκδήλωσης σαν αίθουσα διδασκαλίας. Οπότε, κάλεσε τον κόσμο να συμμετέχει επαναλαμβάνοντας τους στίχους της, κάτι σαν ομαδική, ποιητική ανάταση.

Οι εντυπώσεις της από το φεστιβάλ και την παραμονή της στην Τήνο συνοψίζονται σε 12 λέξεις. Μου έγραψε, επί λέξει: «What a festival! What a sea! I enjoyed all the various swimming». Ασφαλώς και της αξίζει το βραβείο Νόμπελ, ποιος είμαι εγώ για να κρίνω την απόφαση των Νορβηγών, είναι μια μεγάλη και σπουδαία ποιήτρια και η επιτροπή που την επέλεξε τιμά στο πρόσωπό της την ποίηση, ενώ πηγαίνει το βραβείο πολλά χρόνια μπροστά.
Στο New York University μοιραζόταν το ίδιο γραφείο με τον άλλο σπουδαίο Σερβοαμερικανό ποιητή Τσαρλς Σίμικ, μου είχε πει – δίδασκαν και οι δύο εκεί, κάτι που μου το επιβεβαίωσε τρεις μήνες αργότερα ο Τσαρλς Σίμικ που τον είχα καλέσει και διάβασε ποιήματά του στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.
Η Κάρσον ξεκίνησε ως μεταφράστρια και καθηγήτρια κλασικών σπουδών. Στο Γυμνάσιο ακόμα, στα διαλείμματα, μια καθηγήτρια Λατινικών τής έκανε επιπλέον μαθήματα Αρχαίων Ελληνικών. Η Κάρσον αφήνει τις λέξεις να λικνίζονται, να αιωρούνται σαν σωματίδια συμβολισμού, τις αφήνει να κάνουν ό,τι θέλουν και αυτό που οφείλουν να κάνουν. Μας λέει πως η γλώσσα οφείλει να κάνει εκείνο που πρέπει. Η ποίησή της είναι μια αστραπή, μια εκκένωση φωτός που σε ξεβολεύει και σε αφήνει αμήχανο. Γράφει δυνατά όπως ακριβώς σκέφτεται.
Γράφει για την απώλεια, την επιθυμία, την αδυναμία μας μπροστά στο αναπόφευκτο. Σε μια συνέντευξή της είπε πως διαβάζει βιβλία που κυκλοφόρησαν το 500 π.Χ. Αναφερόταν στον Ομηρο, φυσικά. Δεν αφαιρείται από τις αρχαιότητες και την Ελλάδα της κλασικής εποχής, αλλά ταξιδεύει έως τις ρίζες των αρχαιοελληνικών κειμένων πηγαίνοντας έως τη Σαπφώ, αναζητώντας την ουσία και την ομορφιά τους, προσπαθώντας να ζήσει εκείνη την εποχή, παίρνοντας κάτι από την αύρα της και βάζοντάς τη στην ποίησή της. Κλασική φιλόλογος, δοκιμιογράφος και μεταφράστρια, κινείται ανάμεσα σε γλώσσες, ιδέες, εποχές. Το έργο της, επίκαιρο και πρωτοποριακό, είναι μια πειραματική ποιητική διαδρομή που, αν έχεις το σθένος, την παίρνεις μέχρι το σημείο όπου το κάθε τι μεταμορφώνεται στην ίδια την αλήθεια. Ο πλανήτης μας είναι σε μεγάλη κρίση και η ποίησή της επιδρά επάνω μας παρηγορητικά.







