Της Σίλιας Παπαβασιλείου, www.offlinepost.gr
Φέτος, η Πινακοθήκη του Ιερού Ιδρύματος Ευαγγελιστρίας Τήνου (Π.Ι.Ι.Ε.Τ.) επανέρχεται ανακαινισμένη και ωραιότερη από ποτέ. Με πρωτοβουλία του Αντιπροέδρου του Π.Ι.Ι.Ε.Τ., Δημήτριου Λούβαρη, η Πινακοθήκη που στεγάζεται στο κτηριακό συγκρότημα της Παναγίας της Τήνου προσφέρει στους επισκέπτες μια ευκαιρία να τιμήσουν την ελληνική πολιτισμική κληρονομιά
Στις 11 Αυγούστου πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια της συλλογής της Πινακοθήκης, ανοίγοντας τον δρόμο για τη λειτουργία του πλέον ανανεωμένου πολιτιστικού έργου του νησιού. Η ανακαίνιση της Πινακοθήκης δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί χωρίς την γενναιόδωρη προσφορά του φίλου της Τήνου, κ. Αναστάσιου Παπαργύρη. Εξίσου σημαντικό έργο ανέλαβε ο κ. Μανώλης Λούβαρης, στον οποίο οφείλεται ο σχεδιασμός και η μελέτη του χώρου. Τον αγιασμό της Πινακοθήκης πραγματοποίησε ο Μητροπολίτης Σύρου και Τήνου κ. Δωρόθεος Β’.
Η Πινακοθήκη στεγάζει τη συλλογή του Αθανάσιου Παπαδόπουλου, ο οποίος έζησε την περίοδο 1900-1971. Ο Παπαδόπουλος δώρισε την συλλογή του στο Π.Ι.Ι.Ε.Τ. κατά τα έτη 1961 και 1968, με όρο το «ανεκποίητον, αμετάτεθον και αναλοίωτόν» της, δεσμεύοντας το Ίδρυμα ως προς την τοποθέτηση των εκθεμάτων. Η συλλογή ξεκίνησε από τους γονείς του Παπαδόπουλου, Ανέστη και Πολυξένης Παπαδοπούλου, ωστόσο δεν γνωρίζουμε ποια έργα προέρχονται από την περιουσία τους.
Η συλλογή περιλαμβάνει έργα των σημαντικότερων εκπροσώπων της νεώτερης ελληνικής ζωγραφικής, με αφετηρία την Επτανησιακή Σχολή του 17ου αιώνα. Το καλλιτεχνικό αυτό ρεύμα αποτελεί το πρώτο στην Ελλάδα που αρχίζει να απομακρύνεται από το σκληρό βυζαντινό ύφος. Λειτουργώντας ως μετάβαση προς δυτικοευρωπαϊκά ρεύματα, παρατηρείται σπουδαία διεύρυνση εικονογραφικών θεμάτων. Πλέον βλέπουμε ηθογραφικές σκηνές, τοπία και αστικές προσωπογραφίες. Συνάμα, αλλαγές σημειώνονται και στις καλλιτεχνικές πρακτικές: οι καλλιτέχνες χρησιμοποιούν την τεχνική της ελαιογραφίας σε καμβά και οι φορητές εικόνες σε ξύλο αντικαθίστανται από έργα σε μουσαμά.
Εκπρόσωποι του ρεύματος-γέφυρας του βυζαντινού και δυτικού ύφους αποτελούν ο Παναγιώτης Δοξαράς, ο Νικόλαος Κουτούζης και ο μαθητής του τελευταίου Νικόλαος Καντούνης. Η Πινακοθήκη φιλοξενεί συνολικά 53 έργα που ανήκουν στην Επτανησιακή Σχολή. Χαρακτηριστικά είναι τα «Παναγία», «Αποτομή Κεφαλής Προδρόμου» και «Ουκ έστιν ώδε».
Στο μουσείο μπορούμε να θαυμάσουμε πληθώρα έργων της περιόδου 1830-1930. Υπό την επιρροή της βασιλείας του Όθωνα, οι Έλληνες καλλιτέχνες στρέφονται προς την Σχολή του Μονάχου. Η επίδραση της δυτικής τέχνης καθίσταται διαρκώς εντονότερη, γεγονός που αποτυπώνεται στην ίδρυση του Σχολείου των Τεχνών το 1837 και την επικράτηση του «ακαδημαϊκού ρεαλισμού», καθαρά εμπνευσμένου από το Μόναχο. Η θεματολογία των έργων παρουσιάζει μεταβολές συγκριτικά με την προηγούμενη περίοδο: πρωταγωνιστικό ρόλο διαδραματίζουν ηθογραφίες των αστικών κέντρων, καθημερινές αγροτικές εργασίες και προσωπογραφίες εμπόρων και εύπορων αστών.
Εκπρόσωποι της Σχολής είναι οι Νικηφόρος Λύτρας, Κωνσταντίνος Βολανάκης, Νικόλαος Γύζης και Γεώργιος Ιακωβίδης. Τα έργα τους διαγράφουν την ελληνική επανάσταση και την εξέλιξη της νεοσύστατης Ελλάδας. Σπουδαία έργα της συλλογής είναι τα «Θαλασσογραφία» του Βολανάκη, «Γριά με πλεκτό» του Ροϊλού και «Μικρή Κολομπίνα» του Ιακωβίδη.
Στολίδι της συλλογής αποτελεί ένα από τα διασημότερα έργα του Γύζη, «Το Παραμύθι της Γιαγιάς». Ο πίνακας του 1884 αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της Σχολής του Μονάχου. Είναι δωρεά του ζεύγους Δημητρίου και Ελένης Καραγκούνη, αρωγοί του Π.Ι.Ι.Ε.Τ., ως μια από τις τελευταίες επιθυμίες του Δημητρίου Καραγκούνη.
Τέλος, πίνακες από τα τέλη του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ού κοσμούν τη συλλογή. Με την άνοδο της δημοφιλίας του Παρισιού στην καλλιτεχνική σφαίρα, εισέρχεται και στην ελληνική διδασκαλία ο ιμπρεσιονισμός. Προτείνοντας νέες τεχνικές στη μορφολογία, τη θεματολογία και τη χρήση του χρώματος, ο Κωνσταντίνος Παρθένης θεωρείται υπεύθυνος της μεταφοράς των διδαχών της δυτικής Ευρώπης. Εξίσου αξιοσημείωτη είναι και η παρουσία του Κωνσταντίνου Μελά, που συμπληρώνει τη συλλογή με λιτό αλλά στιβαρό ύφος.
Αναμφίβολα, η ανακαινισμένη Πινακοθήκη του Π.Ι.Ι.Ε.Τ. δημιουργεί προστιθέμενη αξία στον πολιτισμό της Τήνου, στεγάζοντας συνολικά 164 έργα τέχνης και συλλεκτικά αντικείμενα και έπιπλα του Παπαδόπουλου. Πρόκειται για ένα σημείο συνάντησης της τέχνης με τη χριστιανική πίστη, που συμπληρώνει την επίσκεψη στον Ιερό Ναό Ευαγγελίστριας Τήνου. Αν βρεθείτε στην Τήνο, θα σας πρότεινα ανεπιφύλακτα να επισκεφτείτε τη συλλογή της Πινακοθήκης.
