Γράφει ο Μάνθος Πρελορέντζος
Στον προαύλιο χώρο του Αγίου Ιωάννη υπάρχει μια αρχαία κολώνα με επιγραφή, η οποία τοποθετήθηκε εκεί κατά την ίδρυση του ναού το 1852, όπου σύμφωνα με προφορικές αναφορές μεταφέρθηκε εκεί από το ερειπωμένο χωριό “Λάζαρος”.
Η κολώνα περνάει σχεδόν απαρατήρητη από τους περισσότερους μένοντας σιωπηλή στην άκρη της αυλής. Οπότε σήμερα ο Ενωτικός Σύλλογος Κώμης-Περάστρας-Μοναστηρίων αποφάσισε να την αναδείξει, τοποθετώντας μια επεξηγηματική ταμπέλα σχετικά με το κείμενο που αναγράφει η ταμπέλα.
Στο κείμενο λοιπόν αυτό τιμάται κάποιος επιφανής Τήνιος πολίτης ονόματι Σάτυρος Φιλείνου για την δωρεά μεγάλου χρηματικού ποσού στον Δήμο της Τήνου. Το ποσό αυτό παραδόθηκε με τον όρο να τοκιστεί από τον Δήμο.
Ένα μέρος από το ποσό αναφέρεται ότι θα χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή Βαλανείου και μέρος από τους τόκους θα χρησιμοποιείτο για την θέρμανση του Βαλανείου. Οπότε δεν είναι τυχαίο το όνομα “Λουτρά” που βρίσκεται πολύ κοντά στον “Λάζαρο” όπου αν και στις μέρες μας δεν υπάρχουν καθόλου λουτρά στην περιοχή αυτή, ίσως στην αρχαιότητα η τοποθεσία να ήταν διαφορετική και ο ποταμός του Λαζάρου να είχε πολλά νερά.
Επίσης στο ψήφισμα αναφέρεται η κατανομή του ποσού από τον τοκισμό της δωρεάς. Έτσι μέρος των τόκων θα διατεθούν για την οργάνωση της γιορτής της Καταστεφανώσεως (πιθανόν κάποια τοπική γιορτή), αλλά και της γιορτής της Βουθυσίας (στην οποία γίνεται θυσία ενός βοδιού), όπου θα διατίθεται από ένα δηνάριο σε κάθε συμμετέχοντα για να “ευωχείται” (όπως χαρακτηριστικά γράφει) με κρέας και κρασί.
Όμως η πιο εντυπωσιακή δωρεά του Σατύρου που γράφει στην επιγραφή είναι ότι προσέφερε στην πόλη 18.500 δηνάρια, ώστε από τους τόκους τους να πληρώνεται ετησίως ο κεφαλικός φόρος όλων των ελεύθερων κατοίκων του νησιού (ανδρών, γυναικών και παιδιών) προς τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.
Όπως αναφέρει και ο αρχαιολόγος Roland Étienne, αυτή η πράξη δείχνει την τεράστια περιουσία του Σατύρου, καθώς ανέλαβε να καλύψει τις φορολογικές υποχρεώσεις ολόκληρης της κοινότητας, ανακουφίζοντας τους πολίτες από ένα σημαντικό βάρος.
Στο τέλος της επιγραφής αναφέρεται ότι η Μαλθάκη, κόρη του Φιλείνου και αδελφή του Σατύρου, ήταν εκείνη που χάρισε στην πόλη τον ανδριάντα του, τον οποίο η πόλη έστησε με ευγνωμοσύνη.
Ελπίζουμε με την επιγραφή που τοποθέτησε ο τοπικός σύλλογος της Κώμης να γίνει ευρύτερα γνωστή αυτή η μικρή αρχαία ιστορία του τόπου μας.
(Στο qrcode που περιέχει η πινακίδα υπάρχουν περαιτέρω πληροφορίες για την κολώνα από την αρχαιολόγο Αγγελοπούλου Αναστασία καθώς και λίγα λόγια για την ιστορία του Αγίου Ιωάννη από τον π.Μάρκο Φώσκολο).
