Η ξεχωριστή σύνδεση του νησιού με την 28η Οκτωβρίου 1940 και ο τορπιλισμός του ελληνικού καταδρομικού, δύο μήνες πριν από την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου.

Η 28η Οκτωβρίου 1940 αποτελεί μία από τις σημαντικότερες στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Για την Τήνο, όμως, η επέτειος του «Όχι» έχει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς το νησί είχε ήδη βρεθεί στο επίκεντρο της ιταλικής επιθετικότητας, πριν ακόμη ξεκινήσει επίσημα ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος.

Το πρωί της 15ης Αυγούστου 1940, η Τήνος βίωσε ένα γεγονός που προμήνυε όσα θα ακολουθούσαν. Ανήμερα της μεγάλης γιορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ενώ χιλιάδες πιστοί βρίσκονταν στο νησί για τον εορτασμό της Παναγίας της Μεγαλόχαρης, το ελληνικό εύδρομο καταδρομικό «Έλλη», που ήταν αγκυροβολημένο στο λιμάνι, δέχθηκε επίθεση από το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο».

Μία από τις τορπίλες έπληξε το πλοίο, το οποίο βυθίστηκε. Η επίθεση συγκλόνισε την ελληνική κοινή γνώμη και αποτέλεσε μία από τις πιο χαρακτηριστικές εκδηλώσεις της ιταλικής επιθετικότητας εναντίον της Ελλάδας πριν από την έναρξη του πολέμου.

Εβδομήντα τέσσερις ημέρες αργότερα, στις 28 Οκτωβρίου 1940, η Ιταλία έστειλε τελεσίγραφο στην Ελλάδα, ζητώντας την αποδοχή των απαιτήσεών της. Η άρνηση της ελληνικής πλευράς και η ιταλική εισβολή που ακολούθησε σηματοδότησαν την έναρξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου.

Η Τήνος δεν αποτέλεσε το κύριο πεδίο των μαχών εκείνης της ημέρας. Είχε, ωστόσο, ήδη συνδεθεί άμεσα με τα γεγονότα που προηγήθηκαν, καθώς ο τορπιλισμός της «Έλλης» είχε αποκαλύψει τις προθέσεις της φασιστικής Ιταλίας και είχε προκαλέσει έντονη αγανάκτηση σε ολόκληρη τη χώρα.

Η ιστορία του νησιού συνεχίστηκε με τις δύσκολες συνθήκες της ιταλικής και στη συνέχεια της γερμανικής Κατοχής. Οι Τηνιακοί βίωσαν τις στερήσεις και την πείνα, ενώ κάτοικοι του νησιού συμμετείχαν και στην Αντίσταση.

Για την Τήνο, λοιπόν, η 28η Οκτωβρίου δεν είναι μόνο η επέτειος του «Όχι». Είναι και μια ευκαιρία να θυμηθούμε πως, πριν από την έναρξη του πολέμου, το νησί είχε ήδη γίνει τόπος μιας τραγικής ιστορικής στιγμής, η οποία έμεινε για πάντα συνδεδεμένη με τη συλλογική μνήμη της Ελλάδας.

Το μήνυμα του 1940 παραμένει ζωντανό: η ελευθερία, η αξιοπρέπεια και η αντίσταση απέναντι στην επιβολή αποτελούν παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές.