Στο εορταστικό κλίμα των ημερών, στην Τήνο έρχεται η συγγραφέας παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας Μαρία Αγγελίδου. Καλεσμένη της Τηνίας Λέσχης Βιβλίου και της Εταιρείας Συγγραφέων, με την πολύτιμη αρωγή του Επαρχείου Τήνου και του Δήμου Τήνου. Γνώριμη από τα βιβλία της που συντροφεύουν τη νεότερη αναγνωστική γενιά, αλλά επίσης διακεκριμένη ως μεταφράστρια λογοτεχνίας ενηλίκων. Με σπουδές στην κλασική φιλολογία σε Αθήνα, Γερμανία και Ελβετία. Βραβευμένη επανειλημμένως για τον ποιοτικό πήχυ στη λογοτεχνική ενασχόλησή της. Στο δε πλούσιο βιογραφικό της υπάρχουν ιστορικά παραμύθια, μεταφράσεις κλασικών έργων διασκευασμένων για παιδιά, αλλά και μεταφράσεις σύγχρονων κλασικών.
Αύριο το μεσημέρι (12.30 μ.μ.) θα βρεθεί με τους νεαρούς αναγνώστες της στη Μοσχούλειο Σχολής της Χώρας. Θα συνομιλήσει με τα παιδιά για τη γοητεία του βιβλίου, τις ιστορίες που γράφει, την περιπέτεια της γραφής. Το απόγευμα, στο καφέ Bistro 23 του ξενοδοχείου Τήνιον (6.30 μ.μ.) θα συναντηθεί με τα μέλη της λέσχης ανάγνωσης και της ομάδας δημιουργικής γραφής Φράσις, σε μια κουβέντα με τον συγγραφέα Βασίλη Ρούβαλη και τους παρευρισκομένους γύρω από τη δύναμη της φιλαναγνωσίας, για τη σημασία του βιβλίου στη σύγχρονη ζωή.
Με αυτή την αφορμή, η συνέντευξή της στο Tinos Today:
Με την πολύχρονη εμπειρία σας στον χώρο της λογοτεχνίας, αισθάνεσθε ότι οι νέες γενιές μπορούν να παραμείνουν «πιστές» στον κόσμο του βιβλίου; Παρά το γεγονός ότι τα τεχνολογικά μέσα αποπροσανατολίζουν τις ψυχαγωγικές επιλογές τους…
Όλοι οι άνθρωποι, από καταβολής κόσμου, αγαπάμε τις ιστορίες, τις ανασαίνουμε, τις ζούμε, τις παρακολουθούμε, τις «διαβάζουμε» όπου κι όπως μπορούμε, όπου κι όπως τις βρίσκουμε. Και είμαστε «πιστοί» στις ιστορίες μας. Όλοι ανεξαιρέτως. Οι σημερινοί άνθρωποι μάλιστα πιο πιστοί παρά ποτέ. Διαβάζουμε πολύ. Δεν διαβάζουμε μόνο χάρτινα βιβλία, διαβάζουμε πολύ οθόνες, «διαβάζουμε» ιστορίες και εικόνες πιο πολύ ψηφιακές παρά «χειροπιαστές». Αλλά διαβάζουμε τον κόσμο όπως δεν τον έχει διαβάσει καμιά γενιά ώς τώρα. Επειδή ακριβώς έχουμε την τεχνολογία για να το κάνουμε. Δεν νομίζω πως δικαιούμαστε να μιλάμε για «αποπροσανατολισμό» των νέων όσον αφορά το διάβασμα. Για «νέο προσανατολισμό», ναι. Όπως νέος προσανατολισμός έγινε και με την διάδοση της τυπογραφίας, όταν πρωτοεμφανίστηκε στον κόσμο το τυπωμένο βιβλίο. Αλλά ένας νέος προσανατολισμός δεν είναι υποχρεωτικά και εξ ορισμού κακός. Είναι ό,τι τον κάνουμε. Πιστεύω ακράδαντα πως είναι ΚΑΙ διεύρυνση οριζόντων.
Αλλά πρέπει να ομολογήσω εδώ πως πιστεύω ακράδαντα και στους νέους. Κι ίσως ένα μέρος του θετικού πνεύματος της απάντησής μου να οφείλεται σ’ αυτή μου τη χαρούμενη κι ευτυχισμένη πίστη.
Στην Τήνο έρχεστε για να μιλήσετε με παιδιά κι ενήλικες επικεντρώνοντας στην καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας. Τι συμβαίνει ώστε να γίνεται πολύς λόγος επ’ αυτού, αλλά ταυτόχρονα η χώρα μας να παραμένει τελευταία στις ευρωπαϊκές στατιστικές ως προς τα ποσοστά ανάγνωσης βιβλίων ανά έτος;
Η φιλαναγνωσία είναι κάτι πολύ καινούργιο. Και ως λέξη, και ως έννοια, και ως πρακτική. Δεν είμαι σίγουρη ότι καταλαβαίνω απόλυτα τη σημασία της, τον σκοπό της ύπαρξής της. Καταλαβαίνω ότι υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα και τη μεγάλη αξία που έχει η ανάγνωση – και κυρίως η ανάγνωση έξω από το πλαίσιο του υποχρεωτικού, η ανάγνωση της ευχαρίστησης και της αναψυχής, η ανάγνωση της ψυχαγωγίας και της διασκέδασης. Κι αυτή η ανάγνωση Ναι, είναι σπουδαία. Τόσο σπουδαία, που κατά τη γνώμη μου δεν χρειάζεται ούτε υποστήριξη, ούτε υπογράμμιση, ούτε τίποτα. Και σίγουρα δεν μετριέται με στατιστικές και ποσοστά ανάγνωσης βιβλίων ανά έτος. Είναι σαν το φαγητό. Αρέσει σε όλους, μα όχι με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Δεν «διαβάζουμε» όλοι το ίδιο, όπως δεν «τρώμε» όλοι το ίδιο. Φοβάμαι ότι η «φιλαναγνωσία» ως έννοια και ως λέξη και ως πρακτική έχει και μια κρυφή σημασιολογική ατζέντα: ένα φορτίο κρυφό, μια επιθυμία πρόνοιας, προφύλαξης, προστασίας και άμυνας έναντι των κινδύνων που φανερά απειλούν το χάρτινο παραδοσιακό βιβλίο. Θυμίζω, όμως, ότι αυτό το βιβλίο δεν είναι πια το μόνο «ανάγνωσμα».
Πιστεύετε στο ελληνικό βιβλίο για παιδιά, στην ποιοτική δυναμική του που θα προσελκύσει νέο αναγνωστικό κοινό;
Στην ελληνική αγορά κυκλοφορούν πια υπέροχα παιδικά βιβλία, πραγματικά αριστουργήματα. Πολλά είναι μεταφράσεις, αλλά υπάρχουν και πολλές καταπληκτικές ελληνικές εκδόσεις. Με την ίδια ανάσα θα ήθελα να προσθέσω πως στην ελληνική αγορά κυκλοφορούν πια και υπερβολικά πολλά παιδικά βιβλία. Και όπως σε όλες τις αγορές (όχι μόνο της Ελλάδας και όχι μόνο του βιβλίου) το μεγαλύτερο ποσοστό, το συντριπτικό ίσως ποσοστό των προϊόντων, είναι σαβούρα. Συχνά μάλιστα επικίνδυνη σαβούρα. Αν λοιπόν ρωτάμε κατά πόσον αυτός ο εκδοτικός πληθωρισμός θα καταφέρει να περιορίσει τη διάδοση των αναγνωσμάτων άλλου τύπου και να ξαναφέρει πίσω στο χάρτινο βιβλίο παιδιά που γεννήθηκαν με την οθόνη στο χέρι, για να μην πω μέσα στην οθόνη, η απάντησή μου είναι: Όχι. Ή πιο σωστά: Όχι, ευτυχώς.
Ποιο είναι το καλό βιβλίο; Πώς επιλέγει κανείς, με ποια κριτήρια;
Επιτέλους μια εύκολη ερώτηση! Διότι θ’ απαντήσω για το βιβλίο που εγώ θεωρώ καλό. Ένα βιβλίο δεν μπορεί να είναι καλό (ή και κακό, εδώ που τα λέμε) ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ. Φοβάμαι μάλιστα πως αν συνέβαινε κάτι τέτοιο, θα ήταν επικίνδυνο. Για μένα λοιπόν καλό βιβλίο είναι αυτό που μ’ αρέσει. Αυτό που με αφήνει να μπω μέσα του και βρίσκει τρόπο να μπει μέσα στη ζωή μου, στη μέρα μου. Αυτό που με κάνει να γελάσω, να κλάψω, ν’ απορήσω, να θαυμάσω. Αυτό που με τραβάει ν’ ανοίξω κουβέντα μαζί του. Να το σκεφτώ, να το ξανασκεφτώ. Και μ’ αυτά τα κριτήρια, μ’ αυτά και μόνο, διαλέγω τ’ αναγνώσματά μου.
Γράφετε και μεταφράζετε ακούραστα, έχετε βραβευτεί επανειλημμένως. Υπάρχουν πεδία άντλησης έμπνευσης στα οποία νιώθετε ότι δεν έχετε αγγίξει ακόμη;
Αν πρέπει να βάλω τις Δουλειές μου στη σειρά, πρώτο πρώτο είναι το Διάβασμα. Δεύτερη η Μετάφραση. Και τρίτο το Γράψιμο. Μου αρέσουν και οι τρεις – είναι οι καλύτερες δουλειές του κόσμου! Μ’ αυτή τη σειρά. Η Έμπνευση, σαν τη Φιλαναγνωσία, είναι κάτι για τη σημασία, τη σύσταση και τον χαρακτήρα του οποίου δεν είμαι απόλυτα σίγουρη. Για μένα είναι κάτι που έχει μέσα του πολλή περιέργεια, πολλή χαρά, πολύ ενθουσιασμό. Και υπάρχει και στο Διάβασμα, και στη Μετάφραση, και στο Γράψιμο. Μ’ αυτή τη σειρά πάντα.