Η συζήτηση με τον ποιητή, προσκεκλημένο του φετινού Διεθνούς Λογοτεχνικού Φεστιβάλ Τήνου, αποκτά ξεχωριστό ενδιαφέρον από το γεγονός ότι πρόκειται για τον βραβευμένο με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης 2024. Το κυριότερο ωστόσο, ο Σταύρος Ζαφειρίου αποτελεί μία από τις κορυφαίες, ποιοτικές «φωνές» της νεοελληνικής γραμματείας με πολύχρονη παρουσία στα γράμματα και διαρκή εξέλιξη της ποιητικής του. Στην Τήνο, το κοινό θα ’χει την ευκαιρία να τον παρακολουθήσει ζωντανά στο Οινοποιείο Μπαλή (Αρνάδος, Σάββατο 27 Ιουλίου, 9.00 μ.μ.).
-Η σχέση σας με την τέχνη του λόγου είναι εκτενής κι εκτιμητέα. Τι πιστεύετε ότι κάποιος εμπλεκόμενος με την καλλιτεχνική δημιουργία οφείλει να επιδιώκει, δηλαδή τόσο στο να προσφέρει όσο και να εισπράξει;
Μιλώντας σε προσωπικό επίπεδο, θα έλεγα πως ό,τι νοείται ως καλλιτεχνική δημιουργία είναι μια πράξη η οποία δεν πρέπει να υπαγορεύεται από οφειλές και επιδιώξεις αλλά να συμβαίνει «κατά τον δαίμονα εαυτού»· να είναι μια πράξη δηλαδή κατά συνείδηση και όχι κατ’ επιταγή. Στην πολύχρονη, πράγματι, διαδρομή μου στον λογοτεχνικό χώρο, θέλω να πιστεύω ότι αυτό που πραγματικά επιδίωξα ήταν το ίδιο το «συμβάν» της δημιουργίας. Αυτό θεωρώ ως «προσφορά». Όχι δική μου προσφορά προς κάποιους (ποιους άραγε;), αλλά ως χάρη (τίνος ἄραγε;) προς εμένα. Και αν, εντέλει, εισέπραξα κάτι, αυτό εξίσου θα μπορούσε είναι το τίποτε.
-Φέτος βραβευτήκατε με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης. Είναι τιμητική επιβεβαίωση, ώθηση για εξέλιξη ή μήπως «παράσημο» δίχως αντίκρισμα;
Το έχω ξαναπεί, ένα βραβείο ποίησης δεν σε κάνει ποιητή. Λένε ότι ποιητή σε κάνει ο χρόνος. Αλλά ούτε και γι’ αυτό είμαι σίγουρος. Το Κρατικό Βραβείο είναι μια θεσμική τιμητική διάκριση, εξαρτώμενη σε μεγάλο βαθμό από τις συγκυρίες, και μόνον ως τέτοιο το βλέπω. Ούτε ως επιβεβαίωση ούτε ως παράσημο· άλλωστε, παράσημο για τι πράγμα; Για τη γενναιότητα τού να γράφεις ποιήματα; Όσο για ώθηση προς εξέλιξη, δεν το συζητάω καν. Ομολογώ, ωστόσο, ότι το χάρηκα, κυρίως λόγω του ομόφωνου της Επιτροπής, έχοντας επίγνωση ότι σε λίγο καιρό μόνον εγώ θα το θυμάμαι.
-Πιστεύετε ότι η Ποίηση ανταπεξέρχεται στα ερεθίσματα και στις πραγματικότητες του κόσμου; Και οι δημιουργοί είναι απαραίτητοι στα προτάγματα της κάθε κοινωνίας;
Αναζητούμε λοιπόν τον ρόλο της ποίησης και του ποιητή μέσα στη συνθήκη μιας, τουλάχιστον βεβηλωμένης, πραγματικότητας. Καλούμε την Ποίηση και τον ποιητή να υπερασπιστούν το αυτονόητο: τη χρησιμότητα της ύπαρξής τους. Πόσο λάθος. Η ποίηση δεν υπάρχει για να τα βγάζει πέρα με τις πραγματικότητες του κόσμου. Υπάρχει ως αναγκαιότητα του μη αναγκαίου ‒όσο οξύμωρο και να ακούγεται αυτό. Και υπάρχει για να δημιουργεί τις δικές της πραγματικότητες, που είναι πιο πραγματικές, επειδή, μέσω της γλώσσας, μπορεί να επαναφέρει τις πρωτογενείς τους αλήθειες. Και ο ποιητής δεν είναι εκείνος που πρέπει να εξοριστεί από την πολιτεία, επειδή φτάνει τρίτος, κατά τον Πλάτωνα, στην αλήθεια, αλλά αυτός, που κατονομάζοντας τη βεβήλωση των καιρών, μιλάει την πρώτη αλήθεια· αυτός που μιλώντας την πρώτη αλήθεια, τη θέτει ως το πραγματικό πρόταγμα.