Γράφει η Μάγδα Παπαδημητρίου-Σαμοθράκη
φωτογραφίες Γιάννης Σαμοθράκης
Το βραδάκι της 29ης Αυγούστου, το «Θεατροποιείο», η θεατρική ομάδα του νησιού, μας παρουσίασε τη «Λατρεμένη μου οικογένεια», ένα εξαιρετικό κείμενο της Πένυς Φυλακτάκη, που μέσα από το γέλιο περνά στο θεατρόφιλο κοινό έξυπνα πολιτικά και κοινωνικά μηνύματα, χωρίς διδακτισμό. Η σκηνοθεσία της εξαιρετικής Ειρήνης Γεωργιάδου, μιας δημιουργού που έχει δώσει τα δικά της δείγματα τόσα χρόνια στο σανίδι, ανέδειξε με τρόπο ουσιαστικό το έργο και τους χαρακτήρες του. Η παράσταση φιλοξενήθηκε στο Μουσείο Μαρμαροτεχνίας, το στολίδι της Έξω Μεριάς, έναν χώρο που είμαστε τυχεροί να έχουμε στην Τήνο και που κάθε χρόνο φιλοξενεί εκδηλώσεις υψηλής ποιότητας.Στη σκηνή, εννέα ηθοποιοί και μία μουσικός. Η υπόθεση εκτυλίσσεται γύρω από μια θεατρική ομάδα που προετοιμάζει την παράστασή της, ενώ οι προσωπικές φιλοδοξίες, οι απογοητεύσεις και οι πιέσεις που δέχονται τα μέλη της δημιουργούν ένα απρόβλεπτο σκηνικό. Ο σκηνοθέτης, αντιμέτωπος και ο ίδιος με τις δικές του δυσκολίες, οδηγεί την ομάδα σε έναν λαβύρινθο καταστάσεων, μέχρι τη στιγμή που οι ηθοποιοί αποφασίζουν να πάρουν τη μοίρα τους στα χέρια τους. Το θεατρόφιλο κοινό απόλαυσε την παράσταση και χειροκρότησε θερμά τους ηθοποιούς και όλους τους συντελεστές, που πραγματικά δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτε από επαγγελματίες.
Η μεγάλη έκπληξη και συγκίνηση της βραδιάς ήταν η παρουσία του αγαπημένου ηθοποιού Δημήτρη Καλλιβωκά, ο οποίος, παρά τη μεγάλη του ηλικία, ήρθε να στηρίξει τους νέους ηθοποιούς. Μια πράξη που δείχνει την ταπεινότητα και το εξαίρετο ήθος του, αλλά και την ουσία του θεάτρου: τη στήριξη, τη συνέχεια και τη μεταφορά της αγάπης για την τέχνη από τη μία γενιά στην άλλη.
Από μια μικρή παρέα ανθρώπων που αγαπούν το θέατρο, λοιπόν, το «Θεατροποιείο» εξελίχθηκε σε μια σταθερή και δημιουργική παρουσία στα πολιτιστικά δρώμενα της Τήνου. Η ιστορία του ξεκινά την άνοιξη του 2003. Από τότε μέχρι σήμερα, η Θεατρική Ομάδα Τήνου έχει διαγράψει μια συνεχή πορεία, με παραστάσεις στην Τήνο και σε άλλα νησιά, συμμετοχές σε φεστιβάλ, συνεργασίες με πολιτιστικούς φορείς και διακρίσεις. Από το 2007 συμμετέχει στην Ομοσπονδία Ερασιτεχνικού Θεάτρου Αιγαίου και στη Συνάντηση Ερασιτεχνικών Θιάσων Αιγαίου, έναν σημαντικό θεσμό που κάθε χρόνο φιλοξενείται σε διαφορετικό νησί και φέρνει κοντά θεατρικές ομάδες από ολόκληρο το Αιγαίο.
Το ρεπερτόριό της θεατρικής μας ομάδας όλα αυτά τα χρόνια έχει κινηθεί σε ένα ευρύ φάσμα, από το κλασικό και το σύγχρονο θέατρο μέχρι την κωμωδία, το αστυνομικό, τη σάτιρα, το κοινωνικό θέατρο και τις παιδικές παραστάσεις. Και μέσα από αυτή τη διαδρομή αποδεικνύεται κάτι σημαντικό: το θέατρο δεν είναι μόνο τέχνη και ψυχαγωγία.Είναι ένας χώρος όπου ο άνθρωπος μπορεί να αναγνωρίσει τον εαυτό του, να συναντήσει τα συναισθήματά του και, έστω για λίγο, να απομακρυνθεί από την πίεση της καθημερινότητας. Μπορεί να προκαλέσει γέλιο και συγκίνηση, να ξυπνήσει μνήμες, να ανοίξει δρόμους σκέψης και να μας κάνει να δούμε τη ζωή από μια διαφορετική ματιά.
Ίσως γι’ αυτό το θέατρο έχει μια ιδιαίτερη δύναμη: δεν υπόσχεται να λύσει τα προβλήματά μας, αλλά μπορεί να μας βοηθήσει να τα κοιτάξουμε διαφορετικά. Και τελικά, αυτό είναι ίσως το πιο όμορφο δώρο του: μια μικρή ανάσα για το μυαλό και μια στιγμή αγαλλίασης για την ψυχή. Όμως για να συνεχιστεί αυτή η διαδρομή χρειάζονται και οι κατάλληλες συνθήκες.
Η Τήνος έχει ανθρώπους που δημιουργούν, ομάδες που επιμένουν και πολιτιστικούς φορείς που, συχνά με ελάχιστα μέσα και με πολύ προσωπικό χρόνο και εθελοντική εργασία, καταφέρνουν να παράγουν πολιτισμό. Αυτό που χρειάζονται δεν είναι μόνο το χειροκρότημα. Χρειάζονται και υποδομές που θα τους επιτρέψουν να συνεχίσουν και να εξελιχθούν. Η στήριξη του πολιτισμού από έναν Δήμο δεν μπορεί να περιορίζεται στη διοργάνωση εκδηλώσεων ή στην παρουσία εκπροσώπων του στις παραστάσεις. Ο πολιτισμός χρειάζεται συνέχεια, σχεδιασμό και χώρους. Χρειάζεται μια μακροπρόθεσμη πολιτική που θα αξιοποιεί τις υπάρχουσες δυνατότητες και θα δημιουργεί νέες. Στην περίπτωση του «Θεατροποιείου», η παραχώρηση του πρώην Δημοτικού Σχολείου Καρυάς το 2022 ήταν ένα σημαντικό βήμα και μια έμπρακτη αναγνώριση της προσφοράς της ομάδας. Όμως, όταν μια θεατρική ομάδα έχει συμπληρώσει είκοσι τέσσερα χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας, το ζητούμενο δεν είναι απλά να διαθέτει έναν χώρο για να «βολεύεται». Είναι να αποκτήσει τις συνθήκες που θα της επιτρέψουν να σχεδιάσει το μέλλον της.
Ένας μόνιμος και κατάλληλος θεατρικός χώρος στην Τήνο, όπως για παράδειγμα ο κινηματογράφος Αιολίς, δεν θα αποτελούσε προνόμιο για μία μόνο ομάδα. Θα ήταν επένδυση στον πολιτισμό του νησιού. Ένας τέτοιος χώρος θα μπορούσε να φιλοξενεί παραστάσεις και πρόβες, θεατρικά εργαστήρια για παιδιά και νέους, φιλοξενούμενους θιάσους, πολιτιστικές συνεργασίες και δράσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Θα μπορούσε να γίνει ένας ζωντανός πυρήνας πολιτισμού και όχι απλώς ένας ακόμη χώρος εκδηλώσεων. Και εδώ ίσως βρίσκεται μια μεγαλύτερη συζήτηση που αφορά ολόκληρη την Τήνο.
Μήπως πρέπει να ξαναδούμε τον πολιτιστικό τουρισμό; Μήπως έχουμε λησμονήσει εκείνη την εποχή που το Φεστιβάλ Τήνου έδινε στο νησί έναν διαφορετικό πολιτιστικό προσανατολισμό και δημιουργούσε αφορμές για να το επισκεφθούν άνθρωποι όχι μόνο για τις παραλίες και τις διακοπές τους, αλλά και για μια παράσταση, μια συναυλία, μια έκθεση, ένα εργαστήριο; Η Τήνος έχει όλες τις προϋποθέσεις για να επαναφέρει μια τέτοια πολιτιστική εξωστρέφεια. Η παράδοση, η αρχιτεκτονική, τα μουσεία, η μαρμαροτεχνία, οι καλλιτέχνες, οι πολιτιστικοί σύλλογοι και οι άνθρωποι που δραστηριοποιούνται στον χώρο της τέχνης αποτελούν ήδη μια σημαντική βάση. Η φιλοξενία, μάλιστα, θεατρικών ομάδων, επιχορηγούμενων από το Υπουργείο Αιγαίου, θα μπορούσε να γίνει ένας ακόμη τρόπος προβολής της Τήνου. Πόσο όμορφη διαφήμιση θα ήταν για το νησί μας να έρθουν εδώ θίασοι από άλλα νησιά, να παρουσιάσουν τη δουλειά τους, να γνωρίσουν τον τόπο και να επιστρέψουν ως πρεσβευτές του;
Ο πολιτισμός μπορεί να γίνει γέφυρα ανάμεσα στην Τήνο και όλα τα νησιά του Αρχιπελάγους. Και ένας σύγχρονος θεατρικός χώρος θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος αυτής της προσπάθειας.
Γιατί όταν ένας Δήμος στηρίζει πραγματικά τον πολιτισμό, δεν στηρίζει μόνο αυτούς που ανεβαίνουν στη σκηνή. Στηρίζει τα παιδιά που θα γνωρίσουν το θέατρο, τους νέους που θα ανακαλύψουν μια δημιουργική διέξοδο, τους ανθρώπους που θα έρθουν στο νησί για μια πολιτιστική δράση και, τελικά, ολόκληρη την κοινωνία που έχει ανάγκη από χώρους συνάντησης, έκφρασης και δημιουργίας.
Ίσως, λοιπόν, αυτό να είναι το επόμενο μεγάλο στοίχημα για την Τήνο: να περάσουμε από τις ευχές για τον πολιτισμό στις μόνιμες υποδομές που του αξίζουν. Γιατί οι άνθρωποι και οι ομάδες που δημιουργούν πολιτισμό στον τόπο τους δεν χρειάζονται μόνο χειροκρότημα. Χρειάζονται και μια σκηνή για να συνεχίσουν να δημιουργούν.
Συντελεστές
Σκηνοθεσία: Ειρήνη Γεωργιάδου
Επιμέλεια χορογραφιών: Σταματούλα Ψάλτη
Πρωτότυπη μουσική: Σοφία Ρουμάνη, Δημήτρης Ξανθός
Επιμέλεια κοστουμιών, σκηνικού: Φωτεινή Ξενάκη
Επιμέλεια φωτισμού: Ειρήνη Γεωργιάδου, Βαγγέλης Βελαλόπουλος
Χειρισμός φωτισμού: Εμμανουέλα Σανταμούρη, Μαρία Ζάρπα
Μακιγιάζ: Σοφία Ρουμάνη
Κομμώσεις: Hair Play
Υποβολείο: Μαριέττα Τουφεκλή
Φροντιστήριο: Μαριλένα Μακρυωνίτου, Ελένη Αλβέρτη, Ευγενία Φιλιππούση, Σοφία Σκούταρη
Επιμέλεια έντυπου υλικού: Ελευθερία Αφεντάκη, Φωτεινή Ξενάκη
Συμμετέχουν οι: Γιάννης Τουφεκλής, Ελένη Πολυκανδρίτη, Φωτεινή Ξενάκη, Ελευθερία Αφεντάκη, Σάκης Τρίκης, Παναγιώτης Τουφεκλής, Μιχάλης Βασάλας, Ελευθερία Κουνενή, Κατερίνα Βαρυπάτη, καθώς και η Σοφία Ρουμάνη στον ρόλο της Μουσικού.
